Opryszczka u dzieci

Objawy opryszczki często bywają bagatelizowane. Tymczasem wywoływana przez wirus HSV choroba może być nie tylko kłopotliwa czy bolesna, ale także niebezpieczna dla zdrowia – zwłaszcza u dzieci. Jak rozpoznać zarażenie wirusem HSV? Jak postępować z opryszczką u dziecka? Jak uniknąć choroby?

Czym jest opryszczka?

Opryszczka wargowa, funkcjonująca również pod nazwą “zimnych ust”, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa z grupy herpes: HCV. Jej objawy dotyczą błony śluzowej jamy ustnej i spojówek, do zarażenia dochodzi drogą kropelkową (przez przebywanie z osobą chorą w niewielkiej odległości od kichanej) lub kontaktową (przez dotykanie zmian chorobowych).

Według badań nosicielami wirusa HCV jest ponad połowa populacji (w Polsce około 60% osób). Do pierwszego zakażenia i rozwoju choroby dochodzi najczęściej w dzieciństwie. Opryszczka u dzieci może dawać nieco inne objawy i mieć silniejszy, czasem niebezpieczny dla zdrowia przebieg.

Opryszczka u dzieci – przyczyny i objawy

Zdarza się, choć bardzo rzadko, że do zarażenia wirusem HCV dochodzi już w okresie poporodowym. Najczęściej jednak dzieci, zwłaszcza niemowlęta, zarażają się od najbliższych: rodziców, dziadków, cioć czy wujków. Starsze dzieci mogą przynieść opryszczkę z przedszkola – jako że choroba przenosi się i drogą kropelkową, i kontaktowo, wystarczy wypicie wody z kubeczka innego dziecka czy nieumycie rąk przed jedzeniem, żeby dziecko zaraziło się wirusem opryszczki.

Przebieg choroby jest nieco inny niż u dorosłych – pierwsze objawy to zwykle uporczywe swędzenie i uczucie zimna w okolicy ust. Następnie pojawiają się bolesne, wypełnione płynem surowiczym wykwity, a potem ropne strupki. U maluchów bardzo częstym symptomem choroby jest również stan zapalny w jamie ustnej i na dziąsłach. Dziecko jest rozdrażnione, apatyczne, odczuwa silny dyskomfort. Mogą pojawić się ślinotok i powiększone węzły chłonne. U najmniejszych dzieci, przed 3 rokiem życia, bardzo częstym objawem towarzyszącym jest gorączka.

Opryszczka u dzieci, w zależności od wieku malucha i przebiegu choroby, może trwać od kilku dni do nawet dwóch tygodni.

Czy dziecięca opryszczka jest niebezpieczna?

Opryszczka u dzieci jest znacznie bardziej niebezpieczna niż u dorosłych. Dziecięcy organizm jest słabszy, reaguje mocniej, dopiero uczy się walki z zagrażającymi mu wirusami. Dlatego objawów choroby nie należy bagatelizować – należy natychmiast zgłosić się na konsultację do lekarza.
Najbardziej niebezpieczna jest opryszczka u noworodków. Wirus może bowiem zaatakować układ nerwowy, płuca czy wątrobę. Jeśli dojdzie do zakażenia w okresie poporodowym, zmiany skórne często obejmują całe ciało, a dziecko ma wysoką gorączkę. Niemowlęta zakażone wirusem HCV wymagają hospitalizacji i leczenia pod czujnym okiem lekarzy specjalistów.

U starszych dzieci przebieg jest znacznie łagodniejszy, a choroba powoduje dyskomfort, ale raczej nie stwarza dużego zagrożenia dla zdrowia. Zmiany skórne pieką, swędzą, niewłaściwie leczone mogą przyczynić się do powstania trwałych blizn. Powodem do niepokoju jest opryszczka obejmująca okolice oczu. Szczególnej opieki wymagają również dzieci z obniżoną odpornością: wcześniaki, dzieci zmagające się z chorobami przewlekłymi, przyjmujące leki obniżające odporność.

Leczenie opryszczki u najmłodszych

Jeśli rodzic ma podejrzenie, że u jego pociechy doszło do zarażenia wirusem HCV, powinien jak najszybciej umówić się na wizytę lekarską. Tylko lekarz może postawić właściwą diagnozę i zalecić odpowiedni sposób postępowania. Niemowlęta najczęściej wymagają hospitalizacji, u starszych dzieci leczenie przebiega w domu i nie jest zbyt inwazyjne.

Jeśli opryszczka pojawia się na ustach i nie ma ostrego przebiegu, lekarz zapisze leki objawowe: zmniejszające świąd, odkażające, przyspieszające leczenie. Im szybciej dojdzie do ich podania, tym mniej dokuczliwa będzie choroba. W przypadku opryszczki ocznej konieczne są leki przeciwwirusowe i ścisła kontrola lekarska.

Nie należy leczyć dziecka na własną rękę ani podawać mu leków dla dorosłych – wiele preparatów rutynowo stosowanych na “zimne usta”, przeznaczonych dla dorosłych, może być dla dziecka, zwłaszcza poniżej 12 roku życia, niebezpiecznych. Można za to przynieść dziecku ulgę stosując ziołowe okład czy dbając o odpowiednie nawilżenie w razie pojawienia się gorączki. Warto też zająć uwagę dziecka ciekawą zabawą czy lekturą ulubionych książeczek, żeby ograniczyć dotykanie miejsc zmienionych chorobowo i drapaniu. Chore dziecko powinno mieć ograniczony kontakt z innymi maluchami, by nie doszło do rozprzestrzeniania się choroby – na czas leczenia nie powinno przebywać w przedszkolu czy na placu zabaw, gdzie łatwo może zarazić inne dzieci.

Jak zapobiec zarażeniom wirusem HSV?

Rodzice powinni wiedzieć, że opryszczka u dzieci ma tendencję do nawracania. Raz przebyta choroba nie daje trwałej odporności – wirus przebywa w uśpieniu, ale wystarczy osłabienie organizmu, wyziębienie, stres czy kontakt z zarażoną osobą, żeby opryszczka powróciła.

Dlatego tak ważne jest zadbanie o dobrą kondycję dziecka przez zrównoważoną, zdrową dietę, ruch na świeżym powietrzu, odpowiednio długi sen. Warto też wyrobić w maluchu nawyk częstego mycia rąk: zwłaszcza przed jedzeniem, po powrocie z podwórka czy z przedszkola, po skorzystaniu z toalety. Trzeba też uczulać dziecko na to, aby nie piło czy nie jadło z naczyń używanych przez inną osobę czy nie korzystało z cudzych ręczników. W przypadku niemowlęcia częstą przyczyną zakażenia jest całowanie – wielu rodziców prosi więc odwiedzających maluszka gości by witając się, nie całowali dziecka.

Jeśli jeden z domowników jest chory, trzeba szczególnie zadbać o higienę. Najlepiej wyparzać używane przez niego sztućce, codziennie wymieniać ręczniki, dbać o to, by dziecko nie korzystało z tej samej pościeli czy innych tekstyliów. Rodzic zmagających się z opryszczką nie powinien całować dziecka. Kiedy w domu jest niemowlę, a starsze dziecko choruje na opryszczkę, najlepiej ograniczyć na czas leczenia fizyczny kontakt dzieci.

 

źródło zdjęcia: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Herpes_labialis_-_opryszczka_wargowa.jpg